Profesor Józef Pieter - psycholog, filozof, naukoznawca


Droga życia prof. zw. dr hab. Józefa Pietera

Józef Pieter pochodził ze Śląska Cieszyńskiego; urodził się w roku 1904 w Ochabach. Ukończył z wyróżnieniem Gimnazjum Klasyczne im. A. Osuchowskiego w Cieszynie. Studia wyższe odbył na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, częściowo za granicą jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej. Studiował najpierw historię (magisterium) i równocześnie filozofię (doktorat), później - z zaliczeniem części studiów filozoficznych - psychologię i pedagogikę (magisterium z pedagogiki w zakresie psychologii wychowawczej).

W latach 1932-1936 był starszym asystentem Uniwersytetu Jagiellońskiego, w łatach 1936-1939, aż do 1945 starszym asystentem i wykładowcą Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, w latach 1931-1936 wykładowcą Instytutu Pedagogicznego w Katowicach, a w latach 1936-1939 Instytutu Pedagogicznego ZNP w Warszawie.

W latach 1940-1944 brał aktywny udział w tajnym nauczaniu i w organizowaniu tegoż; udział ten zweryfikowano do wysługi lat jako odpowiednik siedmiu lat i 4 miesięcy normalnej pracy szkolnej.

W roku 1945 zorganizował na nowo Instytut Pedagogiczny w Katowicach i był jego dyrektorem do roku 1950, tj. do likwidacji tej uczelni. W ramach działalności Instytutu Józef Pieter zorganizował oprócz trzyletnich studiów wieczorowych dla czynnych nauczycieli (trzy kierunki: matematyka, biologia, historia). dwuletnie - pierwsze w kraju - wyższe studium wychowania przedszkolnego, poradnię pedagogiczną, akcję wydawniczą w postaci "Biblioteki Nauczyciela"; wznowił też czasopismo pedagogiczne "Chowanna", powstałe w roku 1929. Józef Pieter habilitował się z psychologii na Uniwersytecie Poznańskim; przewód otwarty został na wiosnę 1939 roku, ukończony jesienią roku 1945. W latach 1940-1950 współdziałał aktywnie z Instytutem Śląskim, ze Śląsko-Dą-browskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk, z Wojewódzką Radą Kultury w Katowicach i z Towarzystwem Wiedzy Powszechnej. W roku 1949 zorganizowł w Katowicach Oddział Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i był jego przewodniczącym do roku 1956.

W roku 1949 otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego oraz katedrę psychologii rozwojowej na Uniwersytecie Łódzkim, gdzie pracował w latach 1949-1953. W roku 1953 został służbowo przeniesiony na Uniwersytet Warszawski i pracował tam w latach 1953-1957. W roku 1962 otrzymał nominację na profesora zwyczajnego. W latach 1953-1956 był kierownikiem katedry psychologii w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Do Łodzi i do Warszawy dojeżdżał, gdyż od roku 1945 mieszkał w Katowicach. W latach 1962-1963 zapoznawał się -jako stypendysta Fundacji Forda - z zakładami psychologii, z psychologami i pedagogami w USA i w Europie Zachodniej.

W roku 1946 zorganizował Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Katowicach i kierował nią do czasu jej przeniesienia do Łodzi (1947). Po ponownym zorganizowaniu tej uczelni w Katowicach w roku 1950 był jej wykładowcą do roku 1956.

W roku 1956 objął z wyboru stanowisko rektora Wyższej Szkoły Pedagogiczniej w Katowicach i zajmował je do roku 1968, tj. do czasu włączenia tej szkoły do Uniwersytetu Śląskiego. Od tego czasu był profesorem oraz dyrektorem Instytutu Pedagogiki i Psychologii UŚ aż do roku 1971, kiedy zrezygnował z pełnienia funkcji dyrektora i skupił się wyłącznie na realizacji badań naukowych. W roku 1974 przeszedł na emeryturę.

W Wyższej Szkole Pedagogicznej w Katowicach Józef Pieter zainicjował (1958/59) nowy kierunek studiów wyższych pod nazwą "wychowanie techniczne" (obecnie: Wydział Techniki). W roku 1957 rozpoczął w tej szkole badania w zakresie dydaktyki szkoły wyższej. W ślad za tym, zorganizował w 1958 roku ogólnokrajową sesję naukową (9-11 listopada), poświęconą problematyce tej dydaktyki. Owocem sesji była dwutomowa "Dydaktyka szkoły wyższej". W roku 1957 był współorganizatorem Śląskiego Instytutu Naukowego, w ramach tegoż - organizatorem Komisji Pedagogicznej. Również w roku 1957 wznowił - po raz drugi - kwartalnik pedagogiczny "Chowanna" i jako jego redaktor prowadził go do roku 1978. Każdy numer "Chowanny" redagował jako monografię określonego problemu pedagogicznego.

Pod kierunkiem Profesora Józefa Pietera prace magisterskie wykonało (na Uniwersytecie Łódzkim, Uniwersytecie Warszawskim, w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Katowicach i na Uniwersytecie Śląskim) ponad 180 uczniów, a prace doktorskie dwudziestu. Wyhabilitował pięciu spośród nich. Brał udział (jako recenzent) w wielu przewodach doktorskich i habilitacyjnych w różnych uczelniach wyższych.

Od 1931 roku był aktywnym członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego. W latach 1964-1968 opracował i wielekroć przedstawiał publicznie model jednolitego kształcenia nauczycieli, celem organizacyjnego i programowego połączenia szkół kształcenia nauczycieli z wyższymi szkołami pedagogicznymi i z uniwersytetami oraz dla zapewnienia wszystkim nauczycielom wykształcenia akademickiego.

Józef Pieter jest autorem ponad 230 publikacji naukowych w postaci druków zwartych lub artykułów i rozpraw w czasopismach fachowych polskich i obcych w tym 50 książek. Był członkiem Komitetu Nauk Pedagogicznych i Komitetu Naukoznawstwa PAN, Komisji Pedagogicznej i Komisji Socjologicznej Krakowskiego Oddziału PAN, Rady Naukowej Zakładu Historii Nauki i Techniki PAN.

Otrzymał następujące odznaczenia: Złotą Odznakę Zasłużonemu dla Województwa Katowickiego (1958), Krzyż Kawalerski Polonia Restituta (1959), Krzyż Komandorski Polonia Restituta (1964), Odznakę Tysiąclecia Państwa Polskiego (1965), Złotą Odznakę Związku Nauczycielstwa Polskiego (1968), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1968), Złotą Odznakę za Zasługi dla Uniwersytetu Śląskiego (1973), Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1974), Order Sztandaru Pracy I Klasy (1977), Nagrodę 35-lecia PRL - Wojewódzkiej Rady Narodowej i Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (1979), Tytuł Honorowy Zasłużonego Nauczyciela PRL (1983), Śląską Nagrodę im. Juliusza Ligonia (1986) i wiele innych nagród. Józef Pieter zmarł w 1989 roku w wieku 85 lat.


Valid HTML 4.01 Transitional

Poprawny CSS!

Ostatnia aktualizacja: 4.02.2009